اسپری فلفل از دو ماده کپسیسین و CS تشکیل شده است.کپسیسین ماده ای روغنی شکل می باشد که از گیاه فلفل استخراج می شود و فعالترین عنصر در اسپری فلفل بحساب می آید .مطالعات انجام شده بروی کپسیسین حاکی از آن است که این ماده اثرات خفیفی بروی سطوح چشم ایجاد می کند و این اثرات گذرا بوده و برای ملتحمه و قرنیه مضر نمی باشد اما در صورت برخورد شدید این اسپری با چشم و تاخیر در روند درمان، می تواند اثرات مخرب و طولانی مدتی برجای گذارد.اما در کل اثرات مخرب اسپری فلفل در مقایسه با اسپری گاز کمتر و خفیف تر می باشد. کپسیسین خالص ماده ای سبک،بی رنگ،بی بو و روغنی شکل می باشد که در اثر بخورد با سطوح بدن سوزش آور می باشد.CS ماده كريستالي جامد و سفيد رنگي است و بوي تند و تيزي شبيه فلفل دارد، به صورت دود سفيد رنگي با بويي شبيه شكوفه سيب آزاد شده و براي چندين ثانيه دوام مي‌يابد اسپری فلفل. رايج‌ترين وسيله‌اي است كه براي محافظت شخصي تحت نام تجارتي مك(Mace) استفاده مي‌شود. البته امروزه با Capsaicin مخلوط يا جايگزين شده است (اسپري فلفل).

تشخیص

مهمترین فاکتور برای تشخیص، تاریخچه پزشکی بیمار می باشد.متون پزشکی غنی در این زمینه وجود ندارد اما بر اساس گزارشات متعدد بالینی علائم این بیماران را می توان بصورت زیر دسته بندی کرد:

۱-      تورم پلکی

۲-      هایپرمی کانژکتیوال

۳-      خراش مرکزی و بزرگ قرنیه ای

۴-      سرخی چشم

۵-      تاری دید

۶-      اشک ریزش شدید

هنگام بیومیکروسکوپی در این افراد اینجکشن ملتحمه ای مشهود می باشد از طرف دیگر قرنیه این افراد معمولا سالم بوده اما در اثر تحریکات گاز فلفل بیمار دچار اشک ریزش شدید می شود.مطالعات متعدد نشان می دهد که خراش قرنیه گزارش شده در افراد مصدوم با اسپری فلفل بخاطر وجود ترکیباتی مانند ایزوپروپیل الکل و دیگر حلال های آلی بکار رفته در ترکیب اسپری می باشد البته مالش چشم در اثر تماس این ترکیبات با چشم نیز می تواند باعث ایجاد چنین پاسخی شود.

مطالعه ای، اثرات برخورد کپسیسین با اعصاب قرنیه ای را مورد بررسی قرار داده است و مشخص شده است که در اثر برخورد این اسپری با چشم رسپتورهای وانیلوئید فعال می شوند و در اثر فعال شدن این رسپتور ها مقدار زیادی کلسیم وارد نورون می شود که این عمل باعث تحریک عصبی و بعد از آن ایجاد حس درد شدید می شود.

 capsaisin

درمان

درمان افراد مصدوم به دو بخش تقسیم می شود :

–          بخش اول: اقدام سریع در محل حادثه

–          بخش دوم : درمان و مراقبت طبی

بمحض برخورد اسپری بایستی چشم فرد مصدوم را با مقدار زیادی آب و یا سالین شستشو دهیم و اگر این کار بموقع انجام شود صدمات چشمی این گاز به حداقل خواهد رسید.بر اساس گزارشات بالینی برای این افراد می توان داروی قطره اشک مصنوعی تجویز کرد اما اگر چشم فرد مصدوم بلافاصله شستشو نشود روند درمان قدری طولانی تر و تخصصی تر خواهد شد.

بمحض برخورد گاز با چشمان خود به هیچ عنوان چشم خود را نمالید و اگر از لنز تماسی استفاده می کنید آنها را از چشم خود دربیاورید و یا از کسی بخواهید تا این کار را برای شما انجام دهد.مالش چشم باعث می شود تا گاز فلفل بهتر و راحت تر درون چشمان شما منتشر شود و این حالت باعث افزایش درد خواهد شد.چشمان خود را بمدت چند دقیقه زیر آب سرد قرار دهید و بعد از این کار تعداد پلک زدن خود را افزایش دهید و اجازه دهید تا چشم شما بوسیله تولید اشک ماده شیمیایی را تخلیه کند و این نکته را بخاطر بسپارید که روند بهبودی در این مورد بسیار آهسته می باشد.بعد از انجام کار های فوق الذکر اکنون چشم های خود را با محلول سالین شستشو دهید.برای اینکه درد کاهش یابد می توانید از شیر استفاده کنید ،چربی موجود در شیر مانع مناسبی برای اتصال کپسیسین با اعصاب قرنیه می باشد و برای اینکار می توانید پارچه ای تمیز را با شیر آغشته کنید و چشم خود را با آن شستشو دهید.معمولا طول مدت اثر اسپری فلفل بمدت ۱۵ تا ۴۵ دقیقه می باشد و در این مدت می توانید کمپرس سرد مانند یخ را روی چشم خود قرار دهید تا به اولین مرکز معاینه چشم برسید.

اگر مصدوم اقدامات فوق الذکر را انجام دهد صدمات گاز فلفل به حداقل خواهد رسید اما اگر انجام اقدامات بالا برای وی میسر نشده بود نخستین اقدام کلینیکی در مورد این افراد شستشوی چشم ها با مقدار زیادی آب و محلول سالین می باشد.بعد از شستشوی چشم فرد مصدوم اینبار از قطره سایکلوپلژیک بعنوان نخستین خط درمانی استفاده می کنیم و بعد از آن از لنز های بانداژ، دارویTOBRADEX و ضد درد های خوراکی استفاده می کنیم. از قطره TOBRADEX(توبرامایسین/دگزامتازون) برای پوشش آنتی بیوتیکی/التهابی استفاده می شود و همراه با این قطره می توان برای بیمار از لنز های بانداژ استفاده کرد.بعد از تجویز این دارو ها، فالوآپ بیمار را برای ۴۸ ساعت بعد تنظیم می کنیم و از وی می خواهیم تا این فالوآپ را جدی گرفته و بموقع خود را به مرکز برساند در پایان نیز توصیه می کنیم در صورت نیاز می تواند از داروهای OTC مانند استامینوفن و ایبو بروفن جهت کاهش درد استفاده کند.

اسپری فلفل امروزه با ترکیبات مختلفی تولید می شود و روند درمان فوق الذکر برای اسپری هایی با عنوان Mace,Sabre   و Streetwise می باشد اما ترکیبات دیگر مارک ها هنوز مورد بررسی قرار نگرفته است اما آنچه در این بین مهم است اقدامات اولیه می باشد که در بین تمام مارک های اسپری فلفل مشترک می باشد. آسیب شیمیایی بوجود آمده در اثر گاز فلفل نیازمند تحقیقات گسترده تر و بیشتری می باشد و محققان ایرانی می توانند در مورد این موضوع تحقیقات بیشتر و مفیدتری انجام دهند.

احسان شیرعلی وند (کارشناس ارشد اپتومتری دانشگاه شهید بهشتی)

این خبر را به اشتراک بگذارید :