ارزیابی حدت بینایی در کودکان

همانطور که می دانید آبان ماه هر سال مصادف با آغاز معاینات طرح تنبلی چشم می باشد و این فرصت را مغتنم شمردیم تا اندکی در ارتباط با اهمیت و چگونگی دید گرفتن از کودکان صحبت نماییم.چند گروه هستند که دید گرفتن از آنها بسیار مهم و ضروری می باشد که گروه کودکان از آن دسته می باشند.در معاینه کودکان چند مشکل عمده داریم که بایستی بر این مشکلات غلبه کنیم تا بتوانیم یک معاینه خوب و کامل انجام دهیم.کودکان معمولا با چارت آشنا نیستند و یا از لباس سفید دکتر می ترسند(سندرم لباس سفید) که در این صورت بایستی بر این مشکلات غلبه کنیم.

اهداف و اهميت‌هاي گرفتن حدّت بينايي

۱-  بررسي وضعيت بينايي كودك : اغلب مادران كودكان ۲۶ الي ۲۸ ماهه به بالا خود را تنها به اين دليل جهت معاينه مي‌آورند كه ابراز مي‌كنند كودك در راه رفتن از روي اشياء زمين مي‌خورند و لذا مايلند بدانند كه اين حالت ناشي از تازه راه افتادن كودك است و يا ناشي از نقص بينايي وي .

۲- بررسي اينكه آيا اصلاً كودك قادر به ديدن هست يا خير ؟! : ممكن است مادر ابراز كند كه احساس مي‌كند كودكش قادر نيست او را ببيند و لذا مايل است بداند آيا كودك ، ادراك بينايي دارد يا نه . همچنين ممكن است كه متخصّص اطفال قبلاً به مادر گفته باشد كه كودك او توانايي فيكساسيون و دنبال كردن اشياء را داراست ولي مادرمجاب نشده و جهت بررسي تكميلي او را نزد شما آورده باشد ؛ چراكه انجام‌تستV.A براي‌گرفتن نتيجه‌نسبي درمورد۹۰% تا۹۵% كودكان – بدون در نظر گرفتن سن آن‌ها عملي مي‌باشد .

۳-مسأله تنبلي چشم (آمبليوپي) : وجود يا عدم وجود آمبليوپي ، اهميتي خاص دارد ؛ چرا كه دوران شكل پذيري (دوره Plastic) محدود مي‌باشد و از طرفي چنانچه آمبليوپي پيش از سن مدرسه درمان گردد ، ميزان موفقيت درمان بسيار بالا خواهد بود . براين اساس ، انجام تست V.Aاهميت زيادي دارد .

انجام تست حدّت همچنين در ارزيابي تأثير تمارين بينايي ، كابردي اساسي دارد .ويژن تراپي در اطفال اغلب بصورت غير فعّال (پَسيو) و در غالب بستن چشم توسط Patch انجام مي‌پذيرد .

اگر چه شما ممكن است از مادر كودك بخواهيد تا در زمان Patching ، كارهاي خاصي نظير صحبت كردن با كودك و يا بازي كردن با او را نيز انجام دهد كه در اين صورت اين ويژن‌تراپي ، فعّال (اكتيو) خواهد شد .

 

۴-بررسي وضعيت كلّي كره چشم : چنانچه افت ديد مورد مشاهده ، ناشي از آمبليوپي نبود بايد وضعيت عصب اپتيك از نظر هايپوپلازي و آتروفي و نيز مدياهاي چشم از نظر وجود و يا عدم وجود كدورت بررسي گردند و چنانچه علت كاتاراكت (آب مرواريد) بود بايد ديد كه آيا نياز به عمل جراحي وجود دارد و يا خير . همچنين ممكن است كه افت ديد ناشي از نيستاگموس باشد كه در آن صورت نيز بايد تدابير لازم را اتخاذ نمود .

در هر حال بايد همواره بخاطر داشت كه كتمان وجود يك مشكل از طرف والدين ، خود ، مشكلي بزرگ است ؛ آن‌ها ممكن است مشكل كودك خود را بزرگ نپندارند و ابراز كنند كه در ميان اقوام ، افراد ديگري هم هستند كه مشكلي مشابه دارند . در اين شرايط بايد با والدين صحبت كرده و توصيه‌ها و نصيحت‌هاي خود را به آنها منتقل كنيد .

مثال : چنانچه در يك كودك ۶ ماهه نيستاگموس مشاهده گردد ، قبل از هر چيز بايداحتمال ابتلا به هيدروسفالي را رد كرد . بايد به صداي گريه كودك توجه كرد ، چرا كه در اين بيماري ، بلندي صدا (tone) افزايش قابل ملاحظه‌اي مي‌يابد . همچنين يكي ديگر از علائم اين بيماري ، پديدSetting sun مي‌باشد و به اين صورت است كه بعلت بالا كشيده شدن پلك‌ها ، يك هلال سفيد رنگ در بالاي عنبيه (آيريس) مشاهده خواهد گشت .

۵-داشتن يك سند قانوني دال بر وضعيت بينايي كودك : همواره بايد ارزيابي دقيق بينايي را بصورت مكتوب در پرونده هم ثبت كرد تا در صورت لزوم بتوان اثبات كرد كه استانداردهاي مناسب مراقبت بينايي را در مورد فرد انجام داده‌ايم . همچنين چنانچه تست‌هاي اجباري خاصي را بدليل پايين بودن ميزان V.A انجام نداده‌ايد ، با ثبت ميزان V.A در پرونده مي‌توانيد توضيح قانع كننده‌اي براي عدم انجام تست‌هاي Optimum داشته باشيد.

از كجا شروع كنيم ؟ 

در گرفتن V.A چنانچه كودك ، حروف را مي شناسد بهتر است از چارتهاي حروفي استفاده كنيد . زيرا هدف كلي در انجام تستهاي كلينيكي ، دريافت حداكثر اطلاعات ممكن در كوتاهترين زمان ممكن و جذّاب‌تر كردن هر چه بيشتر نحوه انجام تست براي كودك مي‌باشد . اين به آن خاطر است كه ميزان دقت و توجه كودكان محدود بوده و شما نياز داريد كه تست‌ها را جذاب‌تر و سريعتر انجام دهيد ؛ چرا كه كودك ، مدت طولاني برروي صندلي معاينه آرام و قرار نمي‌گيرد . ممكن است مجبور شويد براي برقراري ارتباط بهتر ، چيزهايي را تحت عنوان جايزه به كودك دهيد . ولي در اين خصوص بهتر است از دادن شكلات و امثالهم پرهيز كنيد زيرا والدين اغلب مخالف آن‌ها هستند .

چنانچه سن كودك به ۴ سالگي رسيده باشد در آنصورت ممكن است بتوان از چارت‌هاي اسنلن نيز استفاده كرد . در بسياري از كشورها در اين سن ، كودكان را تحت پوشش پروژه Head Startقرار مي‌دهند و طي اين برنامه ، كودكان را جهت شكوفا شدن بيشتر ادراكات و استعدادها ، تحريك مي‌كنند .

سن ۴ سالگي بخاطر احتمال وجود آمبليوپي و نيز كوتاه بودن دوره پلاستيك ، سن حساسي است و اين مسئله در مورد كودكاني كه از قشر  اجتماع با سطح اقتصادي – اجتماعي پايين مي‌باشند ، حساسيتي دو چندان دارد ؛ زيرا آن‌ها به علت مراقبت ضعيفتر والدين ، مصرف مواد مخدر ، مسموميت با تنباكو و نيز مصرف الكل توسط مادر در دوران بارداري ، بيشتر در معرض خطر مي‌باشند .

در مورد كودكان بين ۲ تا ۴ ساله نيز با آنكه انجام تست V.A دشوار است ، ولي غير ممكن نيست . در اين موارد ممكن است بعلت خستگي كودك و عدم همكاري مناسب وي ، مجبور شويد از والدين درخواست كنيد تا كودك را مجدداً يك روز ديگر جهت تكميل تست‌هاي مورد نياز ، نزد شما بياورند .

توجه داشته باشيد كه كودكان در اين سن ، استقلال شخصيتي پيدا كرده و تمايل زيادي به گفتن كلمه «نَه» دارند .

دکتر بهرام خسروی(دکترای تخصصی اپتومتری)

این خبر را به اشتراک بگذارید :