ایده آل ترین حالتی که لنز نرم فیت می شود حالتی است که:

·         همراه با احساس راحتی باشد.

·         کاملا مرکزی باشد و حداقل ۱ میلیمتر با لیمبوس همپوشانی داشته باشد.

·         حداکثر ۰/۳ میلیمتر حرکت را در هنگام پلک زدن داشته باشد و همین مقدار lag را در نگاه به طرفین داشته باشد.

·         در تست Push Up حرکت راحتی را نشان دهد و به دنبال آن به آرامی در مرکز قرار گیرد.

·         لبه های لنز همتراز اسکلرا باشد و روی ملتحمه اثر نیندازد.

حداقل موارد مورد نیاز برای قابل قبول بودن فیت لنز نرم نیز به شرح زیر است:

·         قرنیه را در تمام حالات به طور کامل بپوشاند.

·         مقداری حرکت در پلک زدن یا نگاه به طرفین وجود داشته باشد.

·         حرکت بیش از اندازه دیده نشود.

·         لبه های لنز روی ملتحمه اثر نیاندازد یا به صورت stand-off دیده نشود.

فیت لنز نرم به صورت تنگ (tight) :

فیت لنز نرم اگر تنگ باشد:

·         در ابتدا راحت است اما با گذشت زمان باعث خستگی و احساس درد میشود.

·         لنز با پلک زدن حرکت خیلی کمی دارد یا اصلا حرکتی ندارد.

·         در تست Push Up  لنزبه سختی از جای خود حرکت میکند و برگشت  آهسته تری دارد.

در حالت های خیلی شدید فیت تنگ لنز نرم، ممکن است لبه لنز روی ملتحمه اثر بیندازد.

باید توجه داشت که در مرکز بودن لنز شاخص کمک کننده ای جهت تشخیص تنگ بودن یا نبودن لنز تماسی، نمیباشد.

فیت لنز نرم به صورت گشاد (loose) :

اگر لنز نرم به صورت گشاد یا شل فیت شده باشد:

·         به دلیل حرکت زیاد لنز و عدم مرکزیت لنز باعث ناراحتی بیمار میشود.

·         برخی اوقات مرکزی نبودن و حرکت اضافی در پلک زدن تا ≥۰٫۵ میلیمتر نیز دیده میشود.

·         در تست Push Up لنز به راحتی از جای خود حرکت میکند و به سرعت به پایین برمیگردد.

·         لبه لنز ممکن است مخصوصا در ناحیه لبه پایین و خارج حالت stand-off داشته باشد.

ارزیابی فیت:

بهتر است ارزیابی لنز به وسیله اسلیت لمپ انجام شود و اسلیت لمپ از Burton lamp برای ارزیابی، بهتر است زیرا اسلیت لمپ بزرگنمایی کافی را برای بررسی جزئیات فیت لنز نرم دارا میباشد و به عنوان مثال بررسی فیت محیطی لنز با اسلیت لمپ مقدور میباشد.

راحتی:

عکس العمل بیمار به لنز که در واژه راحتی بیان میشود، اولین کلید در ارزیابی چگونگی فیت لنز میباشد. لنز نرمی که خوب فیت شده باشد لنز راحتی نیز هست. لنز نرم با فیت تنگ نیز معمولا ابتداٌ راحت است اما در فیت لنز نرم به صورت گشاد یا loose ناراحتی و آگاهی از وجود لنز در چشم دیده میشود. در یک مطالعه ۶۳% افرادی که لنزشان گشاد فیت شده بود ابراز ناراحتی میکردند (Young,1996).

به دلیل همپوشانی توزیع اعصاب قرنیه ای، برای بیمار مشکل است که منشأ هر گونه ناراحتی را به طور دقیق تعیین کند. به هر حال اینکه از بیمار بخواهیم که در مورد ناراحتی اش با پاسخ به سؤالاتی از قبیل زیر توضیح دهد برای ما بسیار با ارزش است:

·         آیا میتوانید لبه لنز را احساس کنید؟

·         احساس ناراحتی شما در لبه بالای لنز است یا در لبه پایین لنز احساس ناراحتی میکنید؟

·         آیا در حین پلک زدن احساس ناراحتی شما قابل توجه تر میشود؟

·         آیا این احساس را دارید که لنز در چشم شما حرکت میکند؟

همچنین میتوانیم شدت هر گونه ناراحتی را با نگاه به بیمار ارزیابی کنیم. به وضوح، اشک ریزش اضافی و یا بلفارواسپاسم نشاندهنده عکس العمل جدی تری است. این اشتباه است که فکر کنیم که افرادی که برای اولین بار از لنز نرم استفاده میکنند، مثل افرادی که از لنز سخت استفاده میکنند به زمان عادت پذیری بیشتری نیاز دارند. اگر فیت لنز خوب باشد بیمار نباید لنز را احساس کند.

مرکزیت لنز:

مقداری خارج از مرکز بودن لنز تماسی نرم در صورتیکه در تمامی اوقات بتواند پوشش کامل قرنیه ای را فراهم نماید میتواند مورد قبول باشد. البته نبایستی این غیر مرکزی بودن لنز تماسی نرم باعث ناراحتی بیمار شود. بخاطر داشته باشید که قرنیه کمی بیشتر از دیامتر آیریس قابل رویت افقی (HVID) امتداد می یابد و بنابراین حالت ایده آل اینست که لنز حدود ۱ میلیمتر بیش از آیریس قابل رویت افقی را پوشش دهد. همانطور که انتظار میرود لنز تماسی نرمی که فیت گشاد داشته باشد تمایل بیشتری به غیر مرکزی بودن بودن دارد. در یک مطالعه ای که توسط (Young 1996) انجام شد ۳/۴ فیت های شل غیر مرکزی بودن بیش از ۰/۳ میلیمتر را نشان دادند. لنز تماسی تنگ مرکزیت مشابه فیت های خوب را از خود نمایش میدهد و مقدار غیر مرکزی بودن آن زیاد نمی باشد. در لنزهای تماسی نرمی که قدرت دیوپتریک بالایی داشته باشند طراحی آنها طوری خواهد بود که دیامتر منطقه اپتیکی (OZ) در راستای به حداقل رساندن ضخامت لنز کاهش داشته باشد. در این موارد بایستی حتما توجه نماییم که مقدار غیر مرکزی بودن حتی به مقدار کم باعث به مخاطره افتادن دید محیطی بیمار نشود.

حرکت لنز:

مقداری حرکت لنز تماسی نرم بر روی قرنیه برای ایجاد روان کنندگی و تغییر اشک پشت لنز تماسی لازم میباشد. میزان حرکت بیش از حد لنز تماسی نرم میتواند باعث ایجاد ناراحتی و بر هم خوردن دید بیمار گردد. از روی میزان حرکت لنز بعد از پلک زدن میتوان برای ارزیابی فیت لنز استفاده کرد به طوری که تمامی لنزهای دارای فیت تنگ بعد از پلک زدن حرکت کمی از خود نشان میدهند یا هیچ حرکتی نمیکنند. لنزهای تماسی دارای فیت گشاد یا شل بعد از پلک زدن از نظر فیت خیلی قابل ارزیابی نمی باشند زیرا برخی اوقات حرکت بیش از حدی بعد از پلک زدن نشان نمیدهند و بنابراین ارزیابی فیت لنز بر اساس حرکت بعد از پلک زدن، بیشتر در لنزهای تماسی تنگ کاربرد دارند. در یک فیت طبیعی هنگام پلک زدن زمانیکه پلک از بالا به پایین می آید لنز تماسی نرم را به مقدار کمی با فشار خود پلک در مرحله اول پلک زدن به سمت پایین حرکت میدهد و سپس هنگام حرکت پلک در مرحله دوم پلک زدن به سمت بالا لنز را مقداری به بالا حرکت میدهد و بنابراین بعد از پلک زدن کامل لنز مقداری به بالا حرکت میکند و سپس در مدت زمان کمی به جای خود باز میگردد که به این شرح بالا حرکت بعد از پلک زدن (post blink movement) میگویند. در بعضی فیت های گشاد حرکت لنز به پایین در مرحله اول پلک زدن ممکن است بیش از حد نرمال باشد. ضمنا در بعضی از فیت های نامناسب باکمترین تغییر حالت پلک ممکن است لنز حرکت از خود نشان دهد.

حرکت لنز تماسی نرم ارتباط زیادی با فشاریکه لنز بر روی قرنیه وارد مینماید ندارد، لیکن با میزان اشکی که در پشت لنز در حال خروج و تخلیه میباشد ارتباط دارد (Martin و همکارانش ۱۹۹۸ )،  مگر اینکه فشار لنز بر روی چشم بسیار بیشتر از حد نرمال باشد. از طرفی Little and Bruce در سال ۱۹۹۴ نشان دادند که میزان تخلیه اشک پشت لنز میتواند در دهیدراسیون لنز تاثیر داشته و نهایتا باعث چسبندگی لنز به قرنیه شود. بنابراین میتوان از این مطالعه نتیجه گرفت که در بعضی از بیماران که باحرکت کم لنز و یا چسبندگی لنز به قرنیه مراجعه مینماید نبایستی صرفا تمرکزمان را محدود به خود پارامترهای لنز نماییم بلکه بایستی وضعیت لایه اشکی بیمار هنگام استفاده از لنز و نیز محیط کاری بیمار را در نظر بگیریم تا این مشکل را رفع نماییم.

وقتی بیمار به جهت های جانبی نگاه میکند و پلک میزند حرکت لنز میتواند برای ارزیابی فیت بکار رود لیکن حرکت لنز هنگام نگاه به بالا بعد از پلک زدن شاخص قابل توجهی برای ارزیابی فیت لنز نمیباشد زیرا بسیاری از فیت های خوب هنگام نگاه به جهت بالا با پلک زدن حرکتی نمی نمایند.

دکتر فرشاد عسکری زاده(دانشجوی دکترای تخصصی اپتومتری)

اپتومتریست فاطمه السادات عقیلی( فارغ التحصیل دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)

این خبر را به اشتراک بگذارید :