هفته جهانی سلامت امسال روی یک بیماری متمرکز بود: دیابت. دیابت یکی از اصلی‌ترین عوامل نابینایی، کارکرد نامناسب کلیه، سکته‌های قلبی و قطع عضو اندام‌های تحتانی است. تخمین زده می‌شود که در سال ۲۰۱۲، بیش از ۱٫۵‌میلیون مرگ مستقیم به دلیل ابتلا به دیابت در جهان به وقوع پیوسته باشد و البته بیش از ۲٫۲‌میلیون نفر دیگر هم در همین بازه زمانی به دلیل مقادیر بالای گلوکز در خون، جان خود را از دست داده‌اند. از طرف دیگر، سازمان جهانی بهداشت پیش بینی می‌کند که تا سال ۲۰۳۰، دیابت به عنوان هفتمین علت اصلی مرگ‌ومیر در جهان قلمداد شود. با این همه، این بیماری قرون جدید، مسوول مرگ تنها ۲‌درصد از ایرانی‌هاست، هر چند ایرانی‌ها با نرخ ابتلای ۱۰٫۳‌درصدی به دیابت، حدود ۲۲‌درصد بیش از میانگین جهانی با این بیماری دست در پنجه‌اند و این یعنی باید هشدارها را جدی گرفت.

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از تعادل ، بر اساس آمارهایی که در گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۱۶ در مورد دیابت موجود است، تعداد افراد مبتلا به دیابت در سراسر جهان، از ۱۰۸‌میلیون نفر در سال ۱۹۸۰ به ۴۲۲‌میلیون نفر در سال ۲۰۱۴ رسیده است و در واقع در یک بازه زمانی ۳۴ ساله، حدوداً ۴ برابر شده است. بر همین اساس، میزان شیوع دیابت در میان افراد بالغ بالای ۱۸ سال در جهان در این بازه زمانی، از ۴٫۷‌درصد در سال ۱۹۸۰ به ۸٫۵‌درصد در سال ۲۰۱۴ رسیده است.

  دیابت ۲‌درصد از ایرانی‌ها را می‌کشد
داده‌های WHO نشان می‌دهند که شیوع این بیماری در میان کشورهای دارای درآمد متوسط و کم درآمد، بیشتر از مردمان کشورهای پر درآمد است. بر اساس این داده‌ها، تقریباً نیمی از مرگ‌ومیر ناشی از بالا بودن گلوکز در خون، پیش از آنکه فرد به سن ۷۰ سالگی برسد به وقوع می‌پیوندد.

download

پیشگیری از دیابت اما ساده‌تر از این‌هاست. داشتن رژیم غذایی سالم و فعالیت فیزیکی در حد معمول و همچنین اجتناب از دخانیات، ساده‌ترین راه‌ها برای پیشگیری از ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند. افزون بر این، دیابت را می‌توان درمان کرد یا جلوی عوارض آن را گرفت یا آنها را به تاخیر انداخت. راه‌حل‌ها باز هم ساده هستند: رژیم غذایی مناسب، فعالیت فیزیکی و مصرف داروهایی که عمدتا برای پایش یا درمان عوارض بیماری مصرف می‌شوند.

درگاه آماری ایران در گزارش جهانی سازمان جهانی بهداشت در مورد دیابت، عوامل مختلف مرگ‌ومیر را در ایران رتبه‌بندی کرده است. بر این اساس، بیماری‌های قلبی عروقی، مسوول مرگ حدود نیمی از ایرانی‌ها (۴۶‌درصد) هستند و رتبه بعدی عوامل مرگ‌ومیر، مربوط به جراحات و حوادث (حدود ۱۴‌درصد) است که احتمالاٌ بخش بزرگی از آن به حوادث رانندگی ارتباط دارد. سرطان سومین عامل مرگ‌ومیر در میان ایرانی‌ها است و علت ۱۳‌درصد از موارد فوت در ایران، ابتلا به سرطان است. دیابت، با حدود ۲‌درصد، کم اهمیت‌ترین علت مستقل مرگ‌ومیر در میان ایرانی‌هاست. (با این توضیح که انواع بیماری‌های غیر مسری در میان ایرانی‌ها، روی هم علت حدود ۱۱‌درصد از موارد فوتی هستند.)

به عبارت دیگر، چنانچه موارد مرگ و میر را در سال ۱۳۹۴ با ۴۷۰ هزار مورد در نظر بگیریم، دیابت عامل مستقیم مرگ و میر ۹۵۰۰ ایرانی بوده است.

  چاقی، اضافه وزن و دیابت
گزارش سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد حدود ۳۰٫۶‌درصد از زنان ایرانی و ۱۹٫۳‌درصد از مردان ایرانی چاق هستند. از طرف دیگر، ۶۳٫۱‌درصد از زنان ایرانی و ۵۸درصد از مردان ایرانی هم اضافه وزن دارند و این یعنی در مجموع، ۹۳٫۳‌درصد از زنان ایرانی و ۷۷٫۳‌درصد دارای وزنی بالاتر از حد مجاز هستند. از طرف دیگر، در مجموع، ۳۱٫۹‌درصد از ایرانی‌های بالغ، فعالیت فیزیکی کافی ندارند. شایان ذکر است که اضافه وزن، یکی از دلایل عمده ابتلا به دیابت است.

داده‌های زمانی این گزارش هم نشان می‌دهند که ابتلا به دیابت در ایران، مانند کشورهای دیگر دنیا، از سال ۱۹۸۰ تا سال ۲۰۱۴، روندی همواره صعودی داشته است و البته ابتلا به این بیماری در میان زنان ایرانی شایع‌تر از مردان ایرانی بوده است. ۹٫۶‌درصد از مردان ایرانی و ۱۱٫۱‌درصد از زنان ایرانی به دیابت مبتلا هستند. در واقع، به صورت میانگین، ۱۰٫۳‌درصد از ایرانی‌ها دیابت دارند، رقمی که در مقایسه با ۸٫۵‌درصد شیوع جهانی دیابت، حدود ۲۱٫۱۷‌درصد بیشتر است.

  ۲۵ تا ۳۵‌میلیون ایرانی چاق  هستند
به گفته معاون بهداشت وزارت بهداشت ۲۵ تا ۳۵‌میلیون نفر در ایران و یک میلیارد و ۱۰۰‌میلیون نفر در دنیا دچار اضافه وزن و چاقی هستند.  سیاری چاقی و اضافه وزن را باعث ایجاد سرطان، دیابت، سکته‌های قلبی و مغزی، پوکی استخوان، مشکلات خواب و ساییدگی مفاصل دانست و اصلاح رژیم غذایی ورزش و کنترل وزن را راهکار اصلی جلوگیری از آن عنوان کرد.

وی در ادامه اظهار کرد: «بیماران مبتلا به فشار خون، چاقی، کسانی که قند خون ناشتای آنها بین ۱۰۰ تا ۱۲۵ است، زنانی که کودکی با وزن بیش از چهار کیلو گرم به دنیا آورده‌اند و همچنین افرادی که در میان بستگان خود بیمار مبتلا به دیابت دارند در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند و باید به نظام مراقبت از سلامت مراجعه کنند.»

سیاری ادامه داد: «در حال حاضر در روستاها به ازای هر ۱۵۰۰ نفر یک بهورز و به ازای هر ۴۰۰۰ نفر یک پزشک در سیستم مراقبت سلامت قرار داده شده است. در شهر نیز به ازای هر۲ تا ۳‌هزار نفر یک کارشناس مراقب سلامت و هر ۳۰ تا ۵۰‌هزار نفر یک مرکز جامع سلامت تخصیص داده شده است. همه این خدمات رایگان است و اکنون برای شهرهای ۲۰ تا ۵۰‌هزار نفر و برخی از نقاط بالای ۵۰‌هزار نفر خدمات سیستم مراقبت از سلامت تکمیل شده است.»

  مغایرت‌های آماری دیابت
وزیر درمان و آموزش پزشکی آماری از ابتلا به بیماری دیابت در ایران ارائه داد که با آمارهای سازمان جهانی بهداشت اختلاف زیادی دارد: «آمار بیماران مبتلا به دیابت کشور طی چهار دهه اخیر به مرز پنج‌میلیون نفر رسیده که این موضوع تهدیدی برای خانواده‌ها محسوب می‌شود. » این در حالی است که بر اساس آمارهای سازمان جهانی بهداشت، حدود ۸‌میلیون ایرانی دیابت دارند. البته درگاه ایران در گزارش جهانی WHO اذعان کرده که آمارهایش در مورد ایران، به دلیل نقص داده‌ها، چندان دقیق نیست.

سیدحسن قاضی‌زاده هاشمی روز جمعه در همایش پیاده روی و صبح و نشاط که در میدان مشق تهران برگزار شد، افزود: «۹۰‌درصد این بیماران به دیابت نوع ۲ مبتلا هستند.» وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با بیان اینکه حدود ۴۰۰‌میلیون نفر در دنیا با بیماری قند و دیابت مواجه هستند، گفت: «در چهار دهه اخیر آمار تعداد مبتلایان به بیماران دیابتی در کشور حدود چهار برابر افزایش یافته که این شرایط تهدیدی جدی برای سلامت عمومی جامعه است.»

وی ادامه داد: «اگر هر فرد روزانه ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی و ورزشی داشته باشد بطور قطع شاهد کاهش ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها به ویژه دیابت، چاقی و اضافه وزن در سطح جامعه خواهیم بود. دکتر قاضی‌زاده هاشمی تصریح کرد: ۱۵ دقیقه ورزش و حرکات بدنی نرم در هر روز می‌تواند تا ۲۰‌درصد میزان ابتلا به بیماری دیابت را کاهش دهد.»

  استرس هم موثر است
طیبه کرمی کارشناس ارشد روانشناسی در رابطه تاثیر عوامل روانی در ابتلا به بیماری دیابت  می‌گوید: طبق تحقیقات جدید، تجمع بیش ازحد چربی شکمی و استرس بیش ازحد که از ارمغان‌های زندگی امروزی است، هر دو می‌تواند امکان بروز دیابت نوع ۲ را در افراد مستعد افزایش بدهد. او ادامه می‌دهد: «مکانیسمی که در رابطه با نقش استرس در افزایش خطردیابت می‌توان مطرح کرد این است که افزایش سطح خونی هورمون آدرنالین در جواب به استرس، باعث تحریک شکسته شدن چربی و اسیدهای چرب آزاد می‌شود، اسیدهای چرب با گلوکز به عنوان سوخت بدن رقابت نموده که نتیجه آن پیروزی اسیدهای چرب و بالا رفتن گلوکز خون است، البته اینکه چه میزان استرس در بروز دیابت موثر است مطالعات آتی را می‌طلبد.»

کرمی معتقد است با ظهوردیابت، فرداحساس افسردگی درماندگی و ناکامی می‌کند. «افسردگی با تغییردرشیوه زندگی یک بیمار مبتلا به دیابت می‌تواند برمدیریت بیماری دیابت توسط بیمار تاثیر منفی بگذارد بطور کلی تاثیرات منفی افسردگی در بیماران مبتلا به دیابت عبارتند از: کاهش عملکرد اجتماعی و کیفیت زندگی بیمار، کاهش فعالیت‌های حرکتی و افزایش چاقی، کاهش پایبندی به رژیم درماندگی، افزایش بروز رفتارهای ناسالم مثل مصرف الکل و سیگار، کنترل ضعیف قندخون و افزایش احتمال بروز عوارض دیابت به سبب کنترل نامناسب قندخون».

کرمی معتقد است با توجه به اینکه هزینه کیت‌های اندازه‌گیری قند خون و انسولین مصرفی بیماران، هزینه سنگین و گزافی را تحمیل می‌کند می‌توان نتیجه گرفت که با فرهنگ‌سازی و آموزش جهت پیش‌گیری از این بیماری و ترویج فرهنگ ورزش و تحرک جسمی. تغذیه سالم و کنترل وزن چگونه می‌توان در راستای این مهم گام برداشت.

این خبر را به اشتراک بگذارید :