همانطور که می دانید emmetropia  یک اصطلاح قرار دادی می باشد و اکثر انسان ها درجات مختلفی از عیوب انکساری اسفروسیلندریکال را در معاینات روتین نشان می دهند و کمتر کسی یافت می شود که از نظر عیوب انکساری کاملا سالم و بدون نمره چشم باشد.آستیگماتیسم نیز همانند دیگر عیوب انکساری چشم دارای علائم و نشانه های خاصی می باشد.آستیگماتیسم همانند نزدیک بینی و دوربینی دارای سیر تکاملی بوده و همراه با رشد فرد دچار تغییرات مختلف و گوناگونی می شود.

 

سیر تحولات آستیگماتیسم

مطالعات اپیدمیولوژیک مختلفی سیر تحولات آستیگماتیسم را بررسی کرده اند مانند آبراهامسون در سال ۱۹۸۸ و یا آتکینسون در سال ۱۹۸۰ و… این مطالعات همگی بر این مورد اتفاق نظر دارند که نوزاد تازه متولد شده دارای آستیگماتیسم می باشد اما اختلاف میزان آستیگماتیسم در بین مطالعات زیاد می باشد.اما آنچه در این بین بایستی قبول کرد این است که میزان آستیگماتیسم در زمان تولد در حدود ۱٫۰۰ دیوپتر بوده و در طی رشد این میزان کاهش می یابد تا به میزان افراد بزرگسال برسد.این مطالعات آستیگماتیسم را از نظر محور نیز بررسی کرده اند و به این نتیجه رسیده اند که در زمان تولد آستیگماتیسم بیشتر از نوع موافق قاعده می باشد .

مقدار آستیگماتیسم در طی دوره رشد کودک کاهش می یابد و این کاهش از یک تا سه سالگی بیشترین مقدار را دارد.آستیگماتیسم در طی زمان تبدیل به مخالف قاعده می شود و در افراد بالای چهل سال میزان آستیگماتیسم مخالف قاعده افزایش یافته و از طرف دیگر بعلت مواردی مانند کاتارکت نوکلئار و تغییرات کریستالین عدسی چشم آستیگماتیسم از نوع مایوپیک نیز افزایش می یابد.بطور کلی و بعلت فلت شدن سطح قرنیه در محور عمودی میزان آستیگماتیسم مخالف قاعده با افزایش سن بیشتر می شود و این پدیده در افراد مذکر بیشتر دیده می شود.

تغییرات آستیگماتیسم در طی روز

آستیگماتیسم در طی روز نیز تغییر می کند و این تغییر می تواند بخاطر تغییر در فشار پلک ها،تغییر تانسیون عضلات خارجی چشم،تغییرات اندازه مردمک و تطابق چشم باشد.تحقیقات مختلفی در این زمینه انجام شده است که در آنها توپوگرافی قرنیه را مورد بررسی قرار داده اند و همگی به این نتیجه رسیده اند که قرنیه در هنگام بیدار شدن از خواب فلت می باشد و در طی روز استیپ تر می شود.

الف)نقش پلک ها:

مطالعات مختلفی نقش پلک ها را در ایجاد آستیگماتیسم بررسی کرده اند و به این نتیجه رسیده اند که کار نزدیکی که با نگاه به پایین همراه باشد باعث افزایش آستیگماتیسم مخالف قاعده بیمار می شود.اگر بیمار کار نزدیک با چرخش چشم ها به میزان ۴۰ درجه به پایین و بمدت ۱۵ دقیقه انجام دهد در این صورت آستیگماتیسم مخالف قاعده به میزان ۰٫۲۵ دیوپتر ایجاد خواهد شد.مطالعات دیگر میزان آستیگماتیسم ایجاد شده هنگام کار نزدیک را بررسی کرده اند و در این مطالعات به نقش عضله مستقیم مدیال پرداخته شده است.بر اساس این مطالعات هنگام کار نزدیک علاوه بر نقش پلک ها در ایجاد آستیگماتیسم ،عضله مستقیم مدیال باعث فلت شدن قرنیه در محور ۱۸۰ درجه می شود که این فلت شدن باعث ایجاد آستیگماتیسم مخالف قاعده خواهد شد.بنابراین توصیه می شود تا بیماران ۳۰ دقیقه قبل از معاینه به هیچ عنوان کار نزدیک مانند دوختن،بافتن و مطالعه انجام ندهند تا میزان آستیگماتیسم موافق قاعده آندر تشخیص داده نشود.

ب)زاویه شکاف پلکی:

علاوه بر تاثیرات پلک در طی روز که اکثرا نیز گذرا می باشند،پلک ها قادرند تاثیرات مداومی نیز بروی آستیگماتیسم قرنیه ای ایجاد کنند.بطور مثال افرادی که فشار پلکی بیشتری دارند میزان آستیگمات در آنها بیشتر خواهد بود و افرادی که پلک آنها شلتر باشد آستیگماتیسم کمتری خواهند داشت.از طرف دیگر زاویه شکاف پلکی نیز مهم می باشد.معمولا افراد مذکر شکاف پلکی رو به پایین دارند و افراد مونث نیز شکاف پلکی رو به بالا خواهند داشت.بطور کلی اگر شکاف پلکی در راستای محور ۱۸۰ درجه نباشد مقداری آستیگماتیسم مورب روی قرنیه ایجاد خواهد کرد.به همین دلیل است که افراد مبتلا به سندرم داون مقداری آستیگماتیسم مورب نشان می دهند.

ج)تطابق:

سه دهه پیش دانشمندی بنام برزینسکی اصطلاح “آستیگماتیسم تطابقی” را برای اولین بار مطرح کرد و گفت”آستیگماتیسم لنتیکولار در طی عمل تطابق تغییر می کند و این تغییر می تواند در خنثی کردن آستیگماتیسم کورنئال موثر باشد”.پس بر اساس گفته برزینسکی تطابق می تواند باعث تغییر در میزان آستیگماتیسم شود.در مطالعه ای که سوکاموتو و همکارانش انجام دادند به این نتیجه رسیدند که هنگام مطالعه و کار نزدیک ۹۳% از افراد تحت مطالعه مبتلا به آستیگماتیسم موافق قاعده می شوند.در این مطالعه مشخص شد که در چشم های چپ و راست بطور میانگین ۰٫۷۵ دیوپتر آستیگماتیسم موافق قاعده ایجاد می شود.ناکاجیما و همکارانش در سال ۲۰۰۰ در طی تحقیقی به این نتیجه رسیدند که بسیاری از افراد با یک عینک تک کانونی می توانند براحتی و بدون هیچ مشکلی کار های دور و نزدیک خود را انجام دهند و تنها در عده کمی از بیماران افراد نیاز به تجویز عینک نزدیک جداگانه پیدا می کنند.

 

د)اندازه مردمک:

همانطور که می دانید مردمک دریچه ورودی نور به چشم ها می باشد.اندازه مردمک در نتیجه یکسری از عوامل تغییر می کند و این تغییر باعث تغییر در اندازه و جهت آستیگماتیسم می شود.اگر قرنیه از اندازه طبیعی خود بزرگتر شود باعث ایجاد ابیراهی کما شده و این خود باعث افزایش میزان آستیگماتیسم و تغییر محور آن در جهت موافق قاعده می شود.بنابراین هنگام تاریکی و در شرایط نوری کم مردمک گشاد شده و در این حالت آستیگماتیسم موافق قاعده افزایش خواهد یافت.

و)شبکیه:

بر اساس متون قدیمی اپتومتری ،شبکیه نیز می تواند در ایجاد آستیگماتیسم موثر باشد و این تاثیر بخاطر جهت قرار گرفتن فوتورسپتورها می باشد.در برخی از این متون به این نکته اشاره شده است که شبکیه در بعضی از محور ها دارای فوتورسپتور متمرکز(بیشتر) بوده و در برخی از محورها تراکم فوتورسپتورها بسیار کم است که این خود می تواند موجب ایجاد آستیگمات شود.از طرف دیگر برخی از مطالعات جدید شبکیه ای که دچار تیلت شده است را علت آستیگماتیسم می دانند و این یافته را اینگونه توجیه می کنند که رشد نا برابر اسکلرا در جهات مختلف باعث ایجاد خطای انکساری سیلندریکال در چشم می شود.

ز)لایه اشکی:

 لایه اشکی بصورت یک لایه نازک در مقابل چشم و بروی قرنیه قرار می گیرد.این لایه دارای قدرت انکساری بوده و روی قدرت انکساری کل چشم تاثیر می گذارد.بطور طبیعی پلک فوقانی بر لایه اشکی فشار وارد کرده و بر اساس قانون گرانش اشک به سمت پلک تحتانی حرکت می کند و بروی آن جمع می شود.این لایه اشکی در مقابل چشم ابیراهی کما ایجاد می کند که در نهایت این پدیده باعث ایجاد سیلندر عمودی روی چشم می شود(آستیگماتیسم مخالف قاعده).مطالعات مختلفی توپوگرافی قرنیه را هنگام پلک زدن و تغییرات لایه اشکی بررسی کرده اند .یکی از این مطالعات ،تحقیقی است که “ژو “و همکارانش در سال ۲۰۰۶ انجام دادند و به این نتیجه رسیدند که ارتفاع قرنیه در منطقه سوپریور بمیزان ۲ میلیمتر در زمان ۵/۰ ثانیه بعد از پلک زدن افزایش می یابد.این دانشمندان همچنین این نکته را نیز بیان کردند که آستیگماتیسم ثانویه و خطای کما بلافاصله بعد از پلک زدن در محور ۴۵ درجه افزایش می یابد و این درحالی است که میزان آستیگماتیسم ثانویه در همین شرایط و در محور ۱۸۰ درجه بطور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد.

در مجموع بایستی قدرت انکساری چشم را از هر نظر مورد بررسی قرار داد و میزان آستیگماتیسم چشم لزوما همان مقداری نیست که ما در رفراکشن بدست می آوریم.تغییرات در وضعیت لایه اشکی و اندازه مردمک چشم باعث تغییر وضعیت انکساری چشم می شود و این حالت می تواند میزان عمق ابلاسیون در جراحی های انکساری چشم را تحت تاثیر قرار دهد.شناخت کنونی ما از فیزیولوژی قرنیه و آستیگماتیسم کافی نیست و بایستی تحقیقات بیشتری در این زمینه انجام شود تا از اشتباهات بوجود آمده در جراحی ها و تعیین نمره های چشم جلوگیری شود.

این خبر را به اشتراک بگذارید :