رطوبت پذيري و روان کنندگی : wettability & lubricity 

 يكي از بحث هاي مهم در توسعه ي ماده سيليكون هيدروژل دستيابي به لنز با رطوبت پذيري بالا بود چون سيليكون هيدروژل ذاتاً ماده ي هيدروفوبي است . روش هاي مختلفي براي مرطوب سازي لنزها به كار گرفته شد:

در سطح لنزهاي Balafilcon A  به وسيله ي Reactive Gas Plasma Chamber  جزء سيليكون را به تركيب هيدروفیل  سيليكات تغيير داده اند.جزاير شيشه اي سيليكاتي آبدوست مانند پلي در سطح لنز قرار گرفته اند و به طور كامل لايه ي زيرين را پوشش نمي دهند بنابراين برPermeability   ماده آنچنان موثر نيستند . بهرحال اين جزاير  به اندازه ي كافي بزرگ و پخش هستند تا مرطوب سازي لنز را تامين كنند.

در لنزهاي Lotrafilcon A,B  از  تكنيك Gas Plasma  استفاده شد تا يك پوشش پلاسماي هيدروفيل ۲۵ نانومتری با ضريب شكست بالا و يكنواخت و بسيار نازك بعد از ساخت لنز ايجاد شود كه از لايه ي زيرين بسيار رطوبت پذيرتر است.

در لنزهای senofilcon A و Galyfilcaon A از تکنولوژی هایی استفاده شد که لنز را بدون نیاز به تغییر در سطحشان به صورت رطوبت پذیر درمی آورند. این مواد شامل عامل رطوبت پذیر با وزن مولکوکی بالای pyrrolidone (pvp) polyvinyl می باشند که باعث رطوبت پذیری زیادی می شوند. عوامل رطوبت پذیر، رطوبت را جذب می کنند و از دهیدراته شدن لنز روی چشم در طول زمان می کاهند.

Comafilcon A و لنزهای روزانه (DW) دو هفته ای سلیکون هیدروژن ( که در us وجود دارند)، AVAIRA با enfilcon A از تکنولوژی هایی استفاده کرده اند که ماده لنز را ذاتاً رطوبت پذیر می کنند و نیازی به تغییر در سطح لنز نیست.  Airoptix Aqua، Lotrafilcon B است که پوشش پلاسمایی دارد(plasma-coated)  و عوامل هیدروفیل را به کار گرفته که با سطح لنز باند می شوند و ادعا می شود که در زمان مصرف باعث افزایش راحتی بیمار شده و زاویه تماس اولیه کمتری در مقایسه با لنز اصلی Lotrafilcom B دارد.

رطوبت پذیری می تواند در هر دو شرایط  in-vitro وin-vivo  ارزیابی می شود.

در شرایط آزمایشگاهی in-vitro اندازه گیری های پیشرفته زاویه تماس نشان داد که بین رطوبت پذیری مواد مختلف سیلیکون هیدروژل تفاوت وجود دارد و به طور کلی سیلیکون هیدروژل ها زاویه تماس بزرگتری در مقایسه با لنزهای هیدروژل قدیمی دارند.

به صورت تئوریکی مواد با زاویه تماس کمتر (بنابراین رطوبت پذیری بیشتر) باید راحتی بیشتری در شرایط طبیعی داشته باشند. به هر حال در شرایط کلینیکی تفاوت چندانی از نظر راحتی وابسته به پارامتر زاویه تماس بین محصولات مختلف سلیکون هیدروژل آن طور که پیش بینی می شد، دیده نشد. همچنین رطوبت پذیری سیلیکون هیدروژل در شرایطی که روی چشم قرار دارد همانند لنزهای هیدروژل قدیمی بوده است. این احتمال وجود دارد که اجزای اشک با مواد لنزهای تماسی بعد از اینکه لنز داخل چشم گذاشته شد فعل و انفعالاتی انجام می دهند و باعث می شوند در شرایطin-vivo رطوبت پذیری افزایش یابد. که در بیشتر لنزها و در درجات مختلف اتفاق می افتد. این حقیقت که تنها اندازه گیری زاویه تماس به تنهایی مقدار پیش بینی شده رطوبت پذیری را در شرایطin-vivo به ما نمی دهد، ناشی از این است که بعد از مدت زمانی که از گذاشتن لنز در چشم می گذرد مشخصات سطح هر نوع ماده لنز تماسی نسبت به لحظه اولی که در چشم گذاشته شد تغییر می کند.

نقش سیستم مراقبتی نیز وقتی در مورد رطوبت پذیری لنز تماسی بحث می شود باید در نظر گرفته شود.

سیستم های مراقبتی چند منظوره مدرن از سورفاکتانت های پیچیده مختلفی تشکیل شده که لنز را تمیز و همچنین سطح لنز را مرطوب می کنند. در برخی محلول های جدید مثل Optifree Replenish از ترکیب عوامل مرطوب کننده، جاذب رطوبت و نرم کننده برای افزایش رطوبت پذیری با هدف افزایش راحتی استفاده شده است.

فاکتور دیگر در راحتی با لنز تماسی، فعل و انفعالات ماده لنز با پلک  فوقانی است.

اینکه لنز تماسی چه مقدار در برابر اصطکاک مقاومت می کند، بستگی به نرمی ماده آن دارد. می توان اینگونه مطرح کرد که مقدار تحمل اصطکاک در اثر حرکت پلک روی سطح لنز، با هر بار پلک زدن چقدر است مخصوصاً اگر لایه اشکی در pre-lens کافی نباشد. لنزهایی که ضریب اصطکاک کمتر و نرمی بیشتری دارند، باعث می شوند اشک ریزش کمتری در اثر پلک فوقانی در پلک زدن ایجاد شود که باعث احساس روانی و نرمی می شود.

شکل ۳ ضریب اصطکاک به دست آمده را در بیشتر لنزهای سیلیکون هیدروژل نشان می دهد.

اضافه شدن عوامل مرطوب کننده داخلی نقش مهمی در نرمی لنز دارد. لنز Senofilcon Aضریب اصطکاک خیلی پایینی حدوداً هم اندازه قرنیه انسان دارد.

محافظت در برابر  UV :

لنزهای تماسی با بلوک کردن اشعه ماوراء بنفش از بافت چشم در برابر اثرات مخرب اشعه UVمحافظت می کند. بخصوص لنزهای نرم با UV Blocker از چشمها در برابر اشعه های غیرمستقیم و محیطی UV حفاظت می کنند.

سیلیکون هیدروژل های کمی وجود دارند که عامل بلوک کننده اشعه ماوراء بنفش را درماده خودآمیخته اند. ماده سلیکون هیدروژل لنزهای جانسون اند جانسون یک نمونه منحصر به فردی است که آمیخته با glass1 UV Blocker است.

Narafilcon A , Senofilcon A , Galyfilcon A با تست های استاندارد بلوک کردن(Strictest) UV تست شدند و Galifilcon A, Senofilcon A با بلوک کردن UV-B 99% , UV – A 90% اولین ماده های لنزهای تماسی شناخته شدند که به پذیرش جهانی World Council of Optometry در محافظت از UV دست یافتند.

Enfilcon A هم چنین خصوصیات  UV Blocker را دارد.

دکتر فرشاد عسکری زاده(دانشجوی دکترای تخصصی اپتومتری)

اپتومتریست فاطمه السادات عقیلی( فارغ التحصیل دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)

 

این خبر را به اشتراک بگذارید :